نحوه تشخیص فرش ماشینی و دستباف چگونه است؟

از شایع‌ترین و مهم‌ترین سوالاتی که اغلب افراد هنگام خرید فرش می‌پرسند این است که: نحوه تشخیص فرش ماشینی و دستباف چگونه است؟ و یا چگونه می‌توان فرش ماشینی و دستباف را تشخیص داد؟
افرادی که در این زمینه تخصص دارند می‌توانند با یک نگاه ماشینی بودن و یا دستباف بودن فرش را تشخیص دهند. اما از آنجا که امروزه فرش‌های ماشینیِ دستباف‌گونه در بازار بسیار به چشم می‌خورد، تشخیص اینکه فرش ماشینی است یا دستباف برای افراد عادی کمی دشوار است.
اما چرا شناخت و تشخیص دقیق فرش دستباف از ماشینی اهمیت زیادی دارد؟
مهم‌ترین علت آن تفاوت قیمت بالایی است که بین فرش دستباف و ماشینی وجود دارد. قیمت فرش‌های دستباف قابل مقایسه با فرش‌های ماشینی نمی‌باشد، به طوری که می‌تواند قیمت یک فرش دستباف با کیفیت تا ده‌ها برابر بیشتر از فرش ماشینی باشد. به همین منظور لازم است که شما بتوانید فرش دستباف اصل از تقلبی را تشخیص دهید.
همچنین اگر شما به دنبال خرید یک اثر هنری ارزشمند هستید، باید قدرت تشخیص فرش دستباف را داشته باشید، زیرا در غیر این صورت ممکن است با خریدی مواجه شوید که هیچ‌گونه ارزشی ندارد.
برای تشخیص صحیح فرش دستباف از ماشینی راه‌های متفاوتی وجود دارد که در این مطلب از سایت قالیشویی توحید به معرفی این روش‌ها می‌پردازیم.

روش‌های تشخیص فرش دستباف از فرش ماشینی

برای تشخیص فرش‌ها گزینه‌های زیادی وجود دارند که از مهم‌ترین راهکارها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

بررسی پشت فرش

یکی از ساده‌ترین روش‌ها برای تشخیص فرش ماشینی و دستباف، دقت به پشت فرش است که این روش یکی از بهترین روش‌ها نیز محسوب می‌شود. در فرش‌های دستباف گره‌های پشت فرش کمی ناهموار هستند و از یکنواختی کاملی برخوردار نمی‌باشند، به طوری که بعضی از گره‌ها ممکن است بزرگ‌تر و بعضی کوچک‌تر باشند. این در حالی است که در فرش‌های ماشینی، به دلیل اینکه فرش توسط دستگاه بافته می‌شود، پشت فرش کاملاً هموار و یکنواخت است.

نگاه به لبه یا کناره فرش

کناره‌های فرش دستباف در واقع رشته‌های پود آن هستند که در لبه بیرونی فرش به هم پیچیده می‌شوند و یکدیگر را نگه می‌دارند. پودها و یا لبه‌های فرش دستباف نشان‌دهنده هویت فرش است و متناسب با منطقه بافت فرش ممکن است رنگ و یا ساختار متفاوتی داشته باشند. همچنین با توجه به اینکه پودها توسط دست بافته می‌شوند، ممکن است ساختاری ناهموار داشته باشند. اما لبه فرش‌های ماشینی توسط دستگاه دوردوزی می‌شود که باعث یکنواختی ساختار آن‌ها و منظم بودن لبه‌های فرش می‌شود.

طرح و الگوی فرش

در فرش دستباف اندازه و شکل طرح در دو سمت آن کاملاً یکسان نبوده و این غیریکنواختی در برخی فرش‌ها کاملاً به وضوح به چشم می‌خورد و این امر در واقع نشانه اصالت فرش می‌تواند باشد. اما در فرش‌های ماشینی شما الگو و طرح بسیار دقیق و متقارنی را مشاهده می‌کنید که دارای نظم خاصی است.

توجه به رنگ فرش

یکی از تفاوت‌های بین فرش‌های دستباف و ماشینی، رنگ آن‌ها است. در فرش‌های دستباف معمولاً از رنگ‌های طبیعی مانند قرمز، نیلی، زرد، سبز و... استفاده می‌شود، اما در فرش‌های ماشینی، با توجه به استفاده از الیاف مصنوعی، از رنگ‌های صنعتی استفاده می‌شود. البته امروزه در برخی فرش‌های دستباف هم از رنگ‌های مصنوعی استفاده می‌شود؛ بنابراین رنگ به‌تنهایی معیار قطعی نیست و باید در کنار سایر نشانه‌ها بررسی شود.

توجه به الیاف فرش

در تولید فرش‌های دستباف از الیاف طبیعی مانند پشم، ابریشم و پنبه استفاده می‌شود و زمانی که برای تولید این نوع فرش صرف می‌شود با توجه به جزئیات طرح و نقشه آن متغیر است و می‌تواند به طور میانگین یک سال به طول انجامد.
این در حالی است که در تولید فرش‌های ماشینی از الیاف مصنوعی مانند پلی‌استر، نایلون، ابریشم مصنوعی و... استفاده می‌کنند و عمر مفید این فرش‌ها در مقایسه با فرش دستباف بسیار کمتر است.
همین دلیل باعث اختلاف قیمت چشمگیر بین فرش‌های ماشینی و دستباف می‌شود.
 

توجه به ریشه فرش

یک روش ساده و بسیار راحت که می‌توانید با استفاده از آن فرش دستباف و ماشینی را تشخیص دهید، توجه به ریشه‌های فرش است. در فرش‌های ماشینی ریشه به فرش دوخته می‌شود، در حالی که در فرش دستباف ریشه جزئی از فرش و در امتداد فونداسیون آن است و از رشته‌های تار فرش تشکیل می‌شود.
(یکی از دلایل بالاتر بودن دوام و کیفیت فرش دستباف در مقایسه با فرش ماشینی، یکپارچه بودن ریشه با فرش است.)

جدول مقایسه فرش دستباف و ماشینی بر اساس نشانه‌های تشخیص

برای اینکه نشانه‌های بالا را یک‌جا و سریع مقایسه کنید، خلاصه‌ای از آن‌ها را در جدول زیر آورده‌ایم:
 

مقایسه قیمت فرش‌ های دستباف و ماشینی

وقتی صحبت از خرید فرش می‌ شود، یکی از عوامل مهمی که باید در نظر گرفته شود، قیمت است. فرش‌ های دستباف و ماشینی هر کدام ویژگی‌ ها و قیمت‌ های متفاوتی دارند که به شناخت بهتر آن‌ ها کمک می‌ کند.
فرش‌ های دستباف معمولاً با هزینه‌ های بالاتری عرضه می‌ شوند. این امر به دلیل زمان‌ بر بودن فرآیند بافت و تولید آن، استفاده از مواد اولیه طبیعی و تخصص هنرمندانی است که این فرش‌ ها را می‌ بافند. کیفیت بالای الیاف، طراحی‌ های منحصر به فرد و تنوع رنگ در فرش‌ های دستباف، آن‌ ها را به یک کالای لوکس تبدیل کرده و قیمت آن‌ ها را افزایش می‌ دهد. به طور کلی، قیمت فرش‌ های دستباف معمولاً به دلیل عوامل متعددی نظیر کیفیت مواد اولیه، زمان بر بودن فرایند بافت و طراحی‌ های خاص و منحصر به فرد، نسبت به فرش‌ های ماشینی بالاتر است.
از سوی دیگر، فرش‌ های ماشینی به دلیل تولید انبوه و اتوماتیک، قیمت‌ های کمتری دارند. این فرش‌ ها معمولاً از الیاف مصنوعی یا ترکیبی از الیاف طبیعی و مصنوعی تولید می‌ شوند که به کاهش هزینه‌ های تولید و در نتیجه قیمت آن‌ ها کمک می‌کند. قیمت فرش‌ های ماشینی بسته به ابعاد، نوع الیاف و کیفیت طراحی، معمولاً متغیر است.
در نهایت، انتخاب بین فرش دستباف و ماشینی نه تنها به قیمت، بلکه به سلیقه، نیاز و بودجه شما نیز بستگی دارد. شناخت دقیق قیمت‌ ها و ویژگی‌ های هر نوع فرش می‌ تواند به شما در اتخاذ تصمیمی مناسب کمک کند.

چگونه مطمئن‌تر تشخیص دهیم؟

هیچ‌کدام از نشانه‌های بالا به ‌تنهایی قطعی نیست، چون همان‌طور که در ابتدای مقاله گفته شد، فرش‌های ماشینیِ دستباف ‌گونه در بازار فراوان ‌اند. برای اطمینان بیشتر:
•    چند نشانه را با هم بررسی کنید؛ برای مثال هم پشت فرش و هم ریشه آن را ببینید.
•    برای فرش‌های گران ‌قیمت، پیش از خرید از یک کارشناس فرش نظر بگیرید.
•    فرش را از فروشنده معتبر خریداری کنید.
•    بعد از خرید هم نگهداری و شستشوی اصولی فرش دستباف اهمیت زیادی دارد؛ برای مشاوره درباره شستشوی فرش دستباف خود می‌توانید با قالیشویی در کوهک تماس بگیرید.

سوالات متداول درباره تشخیص فرش دستباف از ماشینی

۱. ساده‌ترین راه تشخیص فرش دستباف از ماشینی چیست؟ 
بررسی پشت فرش و ریشه‌ها: در فرش دستباف گره‌های پشت فرش کمی ناهموارند و ریشه جزئی از خود فرش است، اما در فرش ماشینی پشت فرش هموار و یکنواخت است و ریشه به فرش دوخته می‌شود.
۲. چرا ریشه فرش در تشخیص اهمیت دارد؟ 
چون در فرش دستباف ریشه ادامه تارهای فرش است، ولی در فرش ماشینی ریشه جداگانه به فرش دوخته می‌شود؛ یکپارچه بودن ریشه یکی از دلایل دوام بیشتر فرش دستباف هم هست.
۳. آیا با یک نشانه می‌توان قطعی تشخیص داد؟ 
خیر؛ چون فرش‌های ماشینیِ دستباف‌
گونه وجود دارند، بهتر است چند نشانه را با هم بررسی کنید و برای فرش‌های گران
‌قیمت از کارشناس فرش کمک بگیرید.
۴. چرا قیمت فرش دستباف این‌قدر بیشتر از ماشینی است؟ 
به دلیل زمان‌بر بودن بافت (که می‌تواند به طور میانگین حدود یک سال طول بکشد)، استفاده از مواد اولیه طبیعی، تخصص هنرمند بافنده و طراحی‌های منحصربه‌فرد.

کلام آخر

همانطور که می دانید فرش های دستباف از قیمت بالاتری نسبت به فرش های ماشینی برخوردار هستند. همچنین با توجه به الیاف به کار رفته در فرش های دستباف و نحوه بافت آنها دارای کیفیت بالاتری نیز هستند. به همین دلیل آشنایی با نحوه تشخیص فرش ماشینی از فرش دستباف می تواند در هنگام خرید و انتخاب فرش بسیار موثر باشد.
از آنجا که فرش های دستباف جزء فرش های گران قیمت و ارزشمند محسوب می شود نحوه نگهداری آنها نیز اهمیت زیادی پیدا می کند. یکی از راه های نگهداری اصولی از این فرش ها روش صحیح شستشوی فرش دستباف است. برای شستن دقیق و اصولی فرش ها بهترین گزینه انتخاب یک قالیشویی معتبر می باشد. قالیشویی توحید یک قالیشویی معتبر در شهر بزرگ تهران است که تجربه سالها فعالیت در این زمینه را دارد. این قالیشویی با استفاده از بهترین و مجهز ترین دستگاه های شستشو و آبگیری این تضمین را به مشتریان خود می دهد که فرش را با بالاترین کیفیت شسته و بدون هیچگونه آسیب تحویل دهد.

از جمله خدمات ویژه ای که در این قالیشویی انجام می شود می توان به قالیشویی فرش دستباف، فرش ماشینی، تابلوفرش، موکت شویی، مبل شویی، ترمیم، رفو و ... اشاره کرد.