چرا نباید فرش دستبافت را در خانه شست؟

گرد و غبار و آلودگی‌ها جزئی از زندگی ما هستند و همواره زندگی ما را تحت الشعاع قرار می‌دهند. فرش‌ها نیز مانند تمامی لوازم منزل از آلودگی‌ها در امان نیستند. بنابراین لازم است هر چند وقت یکبار به فکر شستشوی فرش‌های خود باشیم. فرش‌های ماشینی را می‌توان به راحتی و بدون نگرانی در حیاط منزل شست؛ اما در مورد شستشوی فرش دستبافت قضیه فرق می‌کند. بافت حساس و قیمت بالای این فرش‌ها ضرورت سپردن شستشوی فرش دستبافت به قالیشویی را دو چندان می‌کند. در این مقاله از قالیشویی توحید به بررسی این سوال خواهیم پرداخت که چرا نباید فرش دستبافت را در خانه شست؟

فرش دستبافت هر چند وقت نیاز به شستشو دارد؟

پاسخ این سوال به موارد مختلفی از جمله این که فرش در کدام بخش منزل قرار دارد؟ تا چه حد در معرض رفت و آمد است؟ نحوه نگهداری از آن چگونه است؟ بستگی دارد. چنانچه فرش در راهرو یا بخش اصلی منزل قرار دارد، حداقل هر دو هفته یک بار نیاز به جارو دارد. از طرفی اگر شما خانواده‌ای ر رفت و آمد هستید، بهتر است پس از هر مهمانی فرش‌ها را جارو نمایید. معمولا فرضش‌های منازلی که در آن بچه کوچک یا حیوانات خانگی وجود دارند، زودتر از سایر فرش‌ها نیاز به شستشو پیدا می‌کنند. تجمع گرد و غبار و آلودگیها درون بافت فرش می‌تواند به تار و پود فرش آسیب رسانده و الیاف آن را شل نماید.

چرا شستشوی فرش دستبافت اهمیت زیادی دارد؟

شستشوی فرش دستبافت در منزل بدون هیچ گونه دانش و تجربه می‌تواند به بافت فرش آسیب وارد کند و باعث از بین رفتن جلوه شکیل و زیبای این فرش‌ها شود. بنابراین شناخت بافت فرش، انتخاب شوینده مناسب و انجام فرآیند شستشو به شیوه صحیح می‌تواند در حفظ کیفیت فرش تاثیرگذار باشد.
به خاطر داشته باشید اگر فرش به طور مرتب شسته نشود گرد و خاک به درون بافت فرش نفوذ می‌کند و وقتی روی آن راه می‌رویم، این ذرات موجب فرسایش و آسیب دیدن بافت فرش خواهند شد. شستشوی منظم فرش باعث از بین رفتن آلودگی‌هایی خواهد شد که با جارو از جسم فرش خارج نمی‌شوند. همان طور که گفتیم زمان شستشوی فرش به میزان رفت و آمد وتعداد اعضای خانواده بستگی دارد و بهتر است هر 12-18 ماه یکبار انجام شود.

 

 

چرا شستشوی فرش دستبافت را به قالیشویی بسپاریم؟

در صورتی که شرایط شستشوی فرش نامناسب باشد به طور حتم فرش گرانبهای شما آسیب خواهد دید و چه بسا میزان آسیب به حدی باشد که فرش قابلیت استفاده خود را از دست بدهد. در این جا به چند مزیت عمده شستشوی فرش دستبافت توسط قالیشویی اشاره خواهیم نمود:
•    عدم رنگ پس دادن فرش
•    جلوگیری از پخش شدن رنگ
•    خشک شدن کامل فرش
•    جلوگیری از بو گرفتن فرش به دلیل انجام صحیح فرآیند خشک کردن فرش
•    عدم آسیب به بافت و ریشه ها
•    عدم پارگی بخش‌های قدیمی فرش
•    عدم نیاز به نیروی انسانی جهت جابجایی فرش خیس و سنگین به علت استفاده از دستگاه‌های مکانیزه
•    پاکیزگی کامل فرش
•    پاک نمودن کامل لکه‌ها بدون آسیب به بافت فرش
•    جلوگیری از ایجاد ناهمواری در فرش پس از خشک شدن

مراحل شستشوی فرش دستبافت در قالیشویی

مهم‌ترین نکته در شستشوی فرش دستبافت، انتخاب قالیشویی معتبر و با تجربه است تا بتوانید با خیالی آسوده فرش دستبافت خود را برای شستشو به قالیشویی بسپارید. مراحل شستشوی فرش دستبافت در قالیشویی بدین شکل است:
•    غبار روبی: به منظور جلوگیری از چرک شدن فرش، لازم است قبل از شستشو گرد و غبار موجود روی فرش جارو شوند.
•    تثبیت رنگ فرش: مهم‌ترین بخش شستشوی فرش دستبافت این مرحله می‌باشد. زیرا در صورت عدم استفاده از مواد شوینده مناسب و درجه یک، فرش رنگ پس می‌دهد و زیبایی خود را از دست خواهد داد.
•    لکه برداری: در این مرحله با استفاده از مواد شوینده درجه یک، لکه‌های موجود روی بافت فرش تمیز می‌شوند.
•    شستشوی فرش: با توجه به جنس الیاف فرش (ابریشم، نخ پنبه، پشم)، رنگ فرش، طیف رنگی، تراکم فرش، درصد کثیفی، نوع و قدمت لکه‌ها و مسائل دیگر، بهترین روش و همچنین مناسب‌ترین مواد جهت شستشوی فرش دستبافت انتخاب و استفاده می‌شوند. معمولا قالیشویی‌های معتبر از دستگاه‌های به روز و مواد درجه یک نانو برای شستشو استفاده می‌کنند.
•    آبکشی: این مرحله نیز از اهمیت زیادی برخوردار است. قالیشویی‌های معتبر معمولا از تجهیزات و ابزارآلات استاندارد و مدرن برای آبگیری فرش دستبافت استفاده می‌کنند. نکته مهم این است که هرگز نباید فرش را برای خشک شدن در مقابل نور خورشید قرار داد، زیرا این کار موجب تغییر رنگ فرش خواهد شد.
•    خشک کردن فرش: در این مرحله فرش به گرمخانه قالیشویی انتقال می‌یابد تا در مجاورت گرمای استاندارد بافت فرش کاملا خشک شود.
•    بسته بندی و کاور فرش: در نهایت فرش خشک شده کاور و بسته بندی می‌شود و در زمان معین به صاحبش تحویل داده می‌شود.

تفاوت شستشوی فرش دستبافت و ماشینی در قالیشویی

همان طور که گفتیم، برای شستشوی فرش دستبافت نیاز است اطلاعات مناسبی از بافت آن داشته باشیم تا بافت و رنگ فرش هنگام شستشو آسیب نبیند. اما فرش ماشینی رنگ پس نمی‌دهد و شستشوی آن نیز راحت‌تر و بی‌دردسرتر انجام می‌شود.
هنگام شستشوی فرش دستبافت محلول‌های شستشو با استفاده از برس مکانیزه روی فرش پخش می‌شود، در حالی که برای شستن فرش ماشینی نیاز به تجهیزات و ابزار ویژه‌ای نیست.

 

 

آیا می‌توان فرش دستبافت را در منزل شست؟

با توجه به حساسیت بالای فرش‌های دستبافت، به هیچ وجه شستشوی آن‌ها در منزل توصیه نمی‌شود، زیرا این فرش‌ها نباید با ابزار و مواد معمولی شسته شوند و برای شستشوی آن‌ها به تجهیزات مخصوص نیاز است. شاید فکر کنید که با شستشوی فرش در منزل از هزینه‌های قالیشویی خواهید کاست، اما خوب است بدانید با توجه به ارزش و بهای بالای فرش دستبافت، پرداخت هزینه‌های قالیشویی ارزشش را دارد؛ پس بهتر است در این بخش از صرفه جویی اقتصادی خودداری نمایید.

از دلایل مهمی که شستن فرش دستبافت در منزل توصیه نمی شود تغییر شکل و ابعاد آن است. در ادامه عواملی که باعث این مشکل می شود را بیان می کنیم.

تغییر شکل و ابعاد فرش در اثر شستشوی نادرست

تغییر شکل و ابعاد فرش دستباف که در اثر شستشو در در منزل ایجاد می شود، به چندین عامل مربوط است که ممکن است باعث تحولات غیر مطلوب در فرش شود. از جمله:
شستشوی نامناسب: استفاده از تکنیک‌ های نادرست در هنگام شستشو می‌ تواند بافت فرش را تحلیل کند و باعث تغییر شکل و ابعاد آن شود. برای مثال، استفاده از آب گرم می‌ تواند بافت را به‌ طور ناخواسته تغییر دهد.
استفاده از مواد شوینده نامناسب: برخی مواد شوینده قوی می‌ توانند به فرش آسیب رسانده و باعث تغییر شکل و ابعاد آن شوند. علاوه بر این، برخی از این مواد ممکن است در الیاف فرش باقی بمانند و تغییرات را به مرور زمان تشدید کنند.
خشک کردن نامناسب: روش‌ های نادرست خشک کردن، مانند آفتاب‌ خوردگی بیش از حد یا استفاده از دمای بالا، می‌ توانند باعث تغییر در شکل و ابعاد فرش شوند.
کیفیت بافت: بعضی از فرش‌ های دستبافت کمترین تحولات را نسبت به عوامل فوق نشان می‌ دهند؛ اما در صورتی که بافت آنها نسبتاً ضعیف باشد، حتی تغییرات کوچکی در شستشو می‌ تواند تأثیرات بزرگی داشته باشد و باعث شود که تغییراتی در ظاهر و کیفیت فرش ایجاد شود.
فشار غیر مناسب: استفاده از فشار زیاد در هنگام شستن فرش می‌ تواند به فرش آسیب وارد کند و شکل و ظاهر فرش را دچار تغییر نماید.

چه عواملی بیشترین آسیب را هنگام شستشوی فرش دستبافت در منزل ایجاد می‌ کنند؟

بسیاری از افراد تصور می‌ کنند آسیب دیدن فرش دستبافت تنها به دلیل استفاده از مواد شوینده نامناسب اتفاق می ‌افتد، در حالی که عوامل دیگری نیز وجود دارند که حتی در صورت استفاده از بهترین شوینده‌ ها می ‌توانند خسارت ‌های جدی به فرش وارد کنند. یکی از مهم ‌ترین این عوامل، میزان رطوبتی است که پس از شستشو در تار و پود فرش باقی می ‌ماند. اگر آب به‌ طور کامل از الیاف خارج نشود، محیط مناسبی برای رشد قارچ، کپک و حتی پوسیدگی تدریجی الیاف طبیعی مانند پشم و ابریشم ایجاد خواهد شد.
از طرف دیگر، نحوه آبگیری فرش نیز اهمیت بسیار زیادی دارد. در قالیشویی ‌های حرفه ‌ای از دستگاه ‌های مخصوص آبگیر استفاده می ‌شود که بدون آسیب رساندن به بافت، مقدار زیادی از رطوبت را خارج می‌ کنند؛ اما در محیط منزل معمولاً این امکان وجود ندارد و همین موضوع باعث می ‌شود فرش برای مدت طولانی مرطوب باقی بماند. این رطوبت علاوه بر ایجاد بوی نامطبوع، احتمال تغییر رنگ، زرد شدن ریشه ‌ها و حتی از بین رفتن استحکام بافت را افزایش می ‌دهد.
عامل مهم دیگر، خشک کردن فرش در شرایط نامناسب است. قرار دادن فرش زیر نور مستقیم خورشید، آویزان کردن نادرست یا پهن کردن آن روی سطوح آلوده می ‌تواند کیفیت الیاف و رنگ‌ های طبیعی فرش را تحت تأثیر قرار دهد. به همین دلیل متخصصان همواره توصیه می ‌کنند شستشوی فرش‌ های ارزشمند در محیطی کنترل ‌شده و با تجهیزات استاندارد انجام شود.

چگونه از فرش دستبافت تا زمان شستشوی بعدی بهتر نگهداری کنیم؟

نگهداری صحیح از فرش دستبافت باعث می ‌شود فاصله بین دفعات شستشو افزایش پیدا کند و در عین حال کیفیت و زیبایی فرش نیز برای سال ‌های طولانی حفظ شود. اولین نکته، جاروکشی منظم با قدرت مکش مناسب است. تجمع گرد و غبار در میان الیاف به مرور زمان باعث ساییدگی و کاهش دوام فرش خواهد شد؛ بنابراین بهتر است فرش به صورت منظم و بدون استفاده از برس ‌های زبر تمیز شود.
همچنین در صورت ریختن مایعات روی فرش، نباید منتظر زمان شستشوی کامل ماند. لکه ‌ها باید در کوتاه‌ ترین زمان ممکن با یک پارچه تمیز و بدون مالش شدید جمع ‌آوری شوند تا آلودگی به عمق الیاف نفوذ نکند. استفاده از شوینده ‌های خانگی برای پاک کردن لکه نیز همیشه انتخاب مناسبی نیست؛ زیرا ممکن است باعث تثبیت لکه یا آسیب به رنگ ‌های طبیعی فرش شود.
یکی دیگر از نکات مهم، جابه‌جا کردن دوره ‌ای فرش در فضای خانه است. این کار باعث می ‌شود فشار ناشی از رفت‌وآمد یا قرار گرفتن پایه ‌های مبل در یک نقطه ثابت باقی نماند و فرش به صورت یکنواخت فرسوده شود. رعایت همین نکات ساده می ‌تواند عمر مفید فرش دستبافت را چندین سال افزایش دهد و نیاز به شستشوهای مکرر را کاهش دهد.

جمع ‌بندی

فرش دستبافت یک کالای معمولی نیست؛ بلکه سرمایه ‌ای ارزشمند است که حفظ کیفیت آن نیازمند شستشو و نگهداری اصولی است. هرگونه اشتباه در انتخاب مواد شوینده، نحوه شستشو، آبگیری یا خشک کردن می ‌تواند خسارت ‌هایی ایجاد کند که گاهی قابل جبران نیست. به همین دلیل سپردن این فرش ‌ها به مراکز مجهز و متخصص، مطمئن ‌ترین راه برای حفظ سلامت الیاف، رنگ و ارزش فرش خواهد بود. اگر در محدوده غرب تهران سکونت دارید، استفاده از خدمات قالیشویی در آذری که یکی از شعب فعال قالیشویی توحید است، این اطمینان را به شما می ‌دهد که فرش دستبافتتان با روش ‌های استاندارد، تجهیزات تخصصی و توسط افراد باتجربه شستشو و نگهداری شود.